press article
MNP1 MNP2 MNP3 MNP4 narracje_net_645px

"DEKADA ALTERNATYWNEJ REWITALIZACJI"

about article

MIEJSKIE NARRACJE PRZESTRZENNE rozdział I/ 2011, ISBN 978-83-63304-00-3

"DEKADA ALTERNATYWNEJ REWITALIZACJI" text by Centrala (Gosia Kuciewicz), p. 42-47, lato 2011

Dziesięć lat temu, gdy powstawała CENTRALA, dyskusja publiczna na temat przestrzeni miejskich dopiero się rozwijała. Temat miał szansę zaistnieć na początku lat 90-tych, a dziesięcioletni okres w przekształceniu miast to zaledwie początek. Projekty inicjowane były odgórnie, brali w nich udział planiści i urbaniści powiązani z urzędami miejskimi,  dotyczyły odnowy najbardziej prestiżowych miejsc i zmian wynikających z inwestycji infrastrukturalnych. Mieszkańcy uczestniczyli w dyskusji jedynie wyrażając sprzeciw. Dla młodych architektów jedyną drogą wypowiedzi na temat miasta były publiczne konkursy “urbanistyczno-archiektoniczne”, organizowane zazwyczaj jako studialne. Dla nas, oprócz doświadczeń warsztatowych z nagrodzonych prac konkursowych nie wyniknęły realne zmiany. Żaden z naszych projektów tego typu nie został zrealizowany.

Znaleźliśmy równoległą drogę wypowiedzi poza systemem, skupiliśmy się na prowokacjach w prasie (atrakcyjnych medialnie, fikcyjnych projektach, które były szeroko publikowane) oraz na niewielkich, tymczasowych interwencjach architektonicznych. Sztuka w przestrzeni miejskiej stanowiła dla nas bezpośrednią inspiracje, uświadomiła nam nowe narzędzia. Przy pomocy poza architektonicznych środków takich jak tymczasowa instalacja np. „Eruv” czy wydarzenia o charakterze artystycznym i społecznym (np. „Uśmiech Warszawy”) zaczęliśmy osiągać nasze cele: budować świadomość przestrzeni miejskiej, rewitalizować dysfunkcyjne przestrzenie publiczne, krystalizować struktury miasta w wyobraźni jego mieszkańców. Zbiorowa świadomość elementów z jakich składa się miasto ma ogromny wpływ na to jak samo miasto jest postrzegane, rozumiane i używane oraz w jakim kierunku podążają decyzje dotyczące jego przekształceń.
Dlatego obok wypowiedzi w konkursach architektonicznych ważnym dla CENTRALI stał się udział w procesach angażujących różne grupy użytkowników przestrzeni. Przykładami są debaty publiczne na temat roli kultury w mieście, warsztaty z mieszkańcami, akcje ratowania traconego dziedzictwa (powojennego modernizmu, zanikających struktur urbanistycznych, fenomenów przyrodniczych jak Skarpa Wiślana czy sama rzeka).
Po kilku latach ożywienia publicznej debaty na temat miasta działania oddolne to coraz częstsze zjawisko. Tymczasowe interwencje to już klasyczne architektoniczne narzędzie, kategoria projektowa. Obok biur specjalizujących się w architekturze mieszkalnej, architekturze wnętrz czy krajobrazu istnieją biura zajmujące się działaniami w przestrzeni publicznej i do takich zaliczana jest CENTRALA. Dla projektantów jest to dziedzina bardzo atrakcyjna. O ileż bardziej interesująco jest działać na pograniczu socjologii, architektury i sztuki niż walczyć ze skomplikowanymi procesami inwestycyjnymi. Ta młoda dyscyplina architektoniczna trudna jest jeszcze do ocenienia ale jej pierwotna siła słabnie. Tymczasowe interwencje coraz częściej stanowią sezonową atrakcję i znikają nie prowadząc do dłuższej debaty, nie powodując realnych zmian. Eksploatacja języka interwencji, wiele nieudanych przykładów lub obiektów bez wyraźnej funkcji odbiera moc tego narzędzia. Przykłada się do tego branża reklamowa, coraz częściej sięgająca po „sztukę” w przestrzeni publicznej jako miejsce na product placement.

Dziś CENTRALA zastanawia się co można robić dalej. Przy bardziej partnerskiej postawie władz postrzegamy miejskie interwencje jako narzędzie do uruchamiania wieloletnich procesów wypracowywania zmian w przestrzeni publicznej. Projektowane obiekty o walorach użytkowych, wypracowane z mieszkańcami - użytkownikami, stają się elementami krystalizującymi zmiany w przestrzeni publicznej. Przykładem jest projekt „Stadion siedmiolecia”, oddolna inicjatywa w której bierzemy udział wraz z innymi młodymi pracowniami, aktywistami, mieszkańcami i który dzięki procesowi w jakim powstaje, okazał się na tyle atrakcyjny dla władz miasta, że owocuje projektem na obiekt stały jeszcze przed powstaniem obiektu tymczasowego.

publication date

12/2011

projects mentioned
our work by type
by project advancement
by period
CENTRALA_Ajnr_2m TG2016_2 tumblr_o7twb270Jh1ufnwhyo5_1280 12513924_10207178212108566_5717199827902586919_o outdoor_ring_blanket DSC_5227_POLIN_day2 De_Iacobis_Simone_09 1_probki HAN_SER_11mini Photo_by_Bartek_Warzecha_DSC3006mini LtC_2Wirkus night_out PZYZBA_13 render_z_gory_poprawiony_SM 300x300 SDI_0598 michal jonca _BGF2543_AIR2 Iron_Maiden_3 filizanka DSC_1005 _DSC9474 aureolalampmini1 DSC_0869 copy 11 Zamecznik_CENTRALA_01m rakowiec17 1606461_786350814724860_444746819_o BH_house_00_small skwer_w_pawilonie_strefa_parkour_1200px 1378676_166040136925676_648037791_n info2 IMG_0361 OHEL_front view_3 skwer2 DSC_0794mini Studio_b Illus_1 IMG_3123 Rozbudowa_domu_przy_ul_Suakowskiego_fot_Bartek_Warzecha_small_1 CENTRALA_BIERUN 1 RM net 2 SIE_stan_z_27012014_1 smile koncept zolty2 7mini DSC_0726 copy 9 DSC_0404 NUKII_1 8 DMY_Jakub_Szczesny_Sen_o_Warszawie_web1 keret_warsztaty_ksia_z_ka_test51 WP_20140812_018 plakatroma 9_PODKOWA house_mockup_2_Jakub Szczesny Stretched Pavilion_prototype3_Jakub Szczesny_Schloss Solitude 2010_3_small czysta logo narrogin_noc2s_140911t IMG_9085 Sil_07 STAD render podstawowy 600 HOO 02schematy_przekro TAMKA apart_Jakub Szczęsny_photo Radek Wojnar_2 WROC render3 Red Bull Room_1_fot Paweł Fabjanski Red Bull Photofiles WWR 05 kro ele DSC_0230 plakat Polish Spring_Jakub Szczesny_Birzeit2009_5 Corelation_Wsp MHP impresja net4 036_3 LACE1 007_3 vis2 VEN_proj_01 intro 009_2 TEST_zaproszenie2 024_1 wnetrze-005_pt cover makieta021 ele ikonka CERANOW house_Jakub Szczesny_view 3 030_1 centrala7x 035_1 015_3 polin3 TAMAGUCHI PARK_Ofer Bilik_Jakub Szcz?sny_1 mis_makieta 06_wz 001_1 002_3 031_6